Novi život

Photo by Karol D on Pexels.com

Za Čehe i Slovake je duben (po dubu-hrastu), za Poljake kwiecien (cvjetanje), za Bjeloruse krasavik. Slovenci su ga nekada zvali mali traven, Rusi cveten, a za Hrvate je i dalje travanj. Kod Srba je dugo bio znan kao biljnik ili ležitrava (po nekim tumačenjima – vrijeme kada nakon duge zime čovjek napokon može da legne u travu). Ovaj je mjesec, kako piše Milan Stevančević, po starom srpskom kalendaru bio važan i kao početak nove godine.

Na osnovu starih zapisa Stevančević zaključuje da su Srbi nekada imali kalendar po kojem je godina započinjala u aprilu i dijelila se na dva godišnja doba: ljeto i zimu. Ljeto je započinjalo oko Đurđevdana, a zima oko Mitrovdana. „U aprilu dolazi Čovek na belom konju koji simbolizuje punoletnog Boga Sunca i tek tada počinje kalendarska godina…Početkom aprila na Suncu počinje nov ciklus aktivnosti magnetnih polja, a na Zemlji počinje novo leto. Sunce se budi sa novim magnetnim poljima, a na Zemlji se budi priroda“, piše Stevančević. Otud se i Njegoš u Gorskom vijencu čudi što je početak godine pomjeren u ledenu zimu.

„Ne drijemam nego nešto mislim,
pa se čudim za novu godinu
što je danas ošćela ljudima. 
Rašta nije s početkom proljeća, 
kad se sunce sa juga povrati 
i kad počnu dnevi napredovat, 
kad se zemlja obuče u zelenju 
i stvar svaka kad na njoj dobije 
novi život i vid sasvim novi“.

Znameniti latinist i proučavalac Rima Žan-Noel Rober u djelu Stari Rim piše da je mjesec april ime dobio po riječi etrurskog porijekla Apru koja je označavala Afroditu.

Drugo tumačenje veli da je četvrti mjesec nazvan po latinskom glagolu aperire, što znači otvoriti i asocira na cvjetanje biljaka i proljeće. Po narodnim vjerovanjima koja je prikupio Mile Nedeljković, april je valjan samo ako je vlažan. Aprilska kiša je blagoslov: april u kiši, maj u cvijetu.

„Posle aprilske grmljavine više mraza nema. Što je april tiši i lepši, to je maj ljući i bešnji. Što pre u aprilu trn iscveta, to pre u junu bude žetva“, bilježi Nedeljković. Ako je na praznik Blagovijesti (7. aprila) sunčano, vjeruje narod, godina će biti rodna, a ljudi zdravi. U prilog tome je i poljska narodna izreka koja glasi: “Kad u četvrtom mjesecu sunce grije, seljak u jesen siromašan nije”. Dolazak mjeseca cvijeća i sunca pjesmom April proslavio je i Jovan Dučić.

Spram svoda zračna i duboka
Jutros se rodi, s pesmom žabe,
U čaši prve visibabe,
April, s dva modra oka.