CIA u Dubici (2)

Prema do sada deklasifikovanim dokumentima, u izvještajima američke obavještajne agencije CIA dubičko područje po prvi put se spominje u proljeće 1952. godine. U narednih 11 godina, CIA će – po dostupnim izvještajima – na prostoru Dubice “pronaći” čak dva aerodroma, raketnu bazu i lansirne rampe za sovjetske projektile. U to vrijeme, Jugoslavija je, nakon sukoba sa Sovjetskim Savezom, već načinila zaokret ka Zapadu i za to bila bogato nagrađena. Tako se 1950. iz zapadnih fondova u jugoslovensku državnu kasu slilo 700 miliona dolara ekonomske pomoći, od čega je 360 miliona stiglo direktno iz Vašingtona.

CIA se, inače, sve do 1950. zanosila idejom o rušenju jugoslovenskih vlasti uz pomoć “antikomunističke gerile”. Na čelu agencije u periodu 1947-1950 nalazio se admiral ROSCOE HILLENKOETTER, ličnost zanimljive biografije. Hillenkoetter je ranjen u japanskom napadu na Perl Harbor, a na dužnost direktora CIA stigao je sa mjesta američkog vojnog atašea u Parizu. Ponuđenu funkciju prihvatio je tek nakon dužeg ubjeđivanja od strane predsjednika Trumana i na čelu CIA se, najblaže rečeno, nije proslavio jer se upravo u njegovom mandatu dogodio najveći propust američkih obavještajaca. CIA naime ne samo da nije imala nikakva saznanja da Sovjetski Savez priprema testiranje atomske bombe u avgustu 1949. već taj događaj nije ni registrovala. Po odlasku sa čela CIA, Hillenkoetter je bio član državne komisije za istraživanje neidentifikovanih letećih objekata – “letećih tanjira”. Zamijenio ga je američki general WALTER BEDELL SMITH koji će biti direktor CIA do februara 1953.

Zbog fantazija o gerilcima, CIA je krajem četrdesetih godina prošlog vijeka pomno pratila “antikomunističke aktivnosti” na tlu Jugoslavije. Tako, primjera radi, u povjerljivom izvještaju o “pobunjenicima” u Bosni od 25. avgusta 1947, stoji da se “značajan broj bosanskih muslimana tajno organizuje u jedinice” na prostoru Tuzle, Zvornika i Gradačca. Na čelu ovih grupa, kaže se u dokumentu, nalazi se MURAT-BEG PRELJUBOVIĆ, a uz njega je pobrojano i osam lokalnih komandanata. U martu 1949, CIA bilježi da su u sukobima “križara” (nekadašnjih ustaša) sa snagama bezbjednosti kod Brčkog i Modriče poginula četiri jugoslovenska vojnika dok se u Bosanskoj Krupi i Bosanskom Novom “pojačavaju policijske snage” zbog sve većeg prisustva antikomunista. S tim u vezi, američki obavještajci navode i detaljne informacije o stanju u vojnim skladištima u Banja Luci i Tuzli. Po podacima CIA, u ova dva skladišta bilo je tačno 9.649 pušaka, 1.500 mitraljeza i 170 minobacača i topova. No, nakon političkog dogovora Vašingtona sa vlastima u Beogradu, CIA je zvanično digla ruke od “jugoslovenskih pobunjenika” i nastavila sa uobičajenim obavještajnim aktivnostima.

Izvještaj od 31. marta 1952, posvećen Dubici, prilično je konfuzan. Tako američki obavještajci Pakrac smještaju u Bosnu, a Kostajnicu – istočno od Dubice. U dokumentu stoji da je u maju 1951, “osam kilometara jugoistočno od Bosanske Dubice”, kod sela Demirovac, raščišćavanjem terena “započeta izgradnja vojnog aerodroma”.

“Očišćen je prostor dužine 2000 metara i širine 700 metara. Sa jedne strane, teren je brežuljkast, radi se o uzvišenjima visine do 20 metara, a sa druge strane piste je gusta šuma. Čišćenje terena obavila je vojna inžinjerija iz Zagreba. Inspekcija radova obavljena je tri puta. Jednom je to učinio neidentifikovani poručnik vazduhoplovstva, a dva puta nepoznati major. Po završetku radova, aerodrom će biti korišćen kao tajna baza, u slučaju rata”, piše u dokumentu CIA.

DOKUMENT CIA O AERODROMU KOD DUBICE I PRILOŽENA MAPA (jul 1963)

Tajni aerodrom na prostoru Dubice, ovog puta “oko četiri kilometra od sela Aginci”, CIA će “pronaći” i 11 godina kasnije, u julu 1963, neposredno nakon izvještaja o “raketnoj bazi” na Mrakovici.

Ovaj aerodrom je, po pouzdanim podacima američke agencije, pripremljen još 1951-52. i predviđen je za upotrebu isključivo u slučaju rata. Uz poletno-sletnu stazu, u brdo sa zapadne strane ukopana su i skladišta (“na vrhu brda nalazi se selo Dvorište”). Kako je agent CIA doznao osluškujući “glasine” na terenu, u brdo su ukopani komandni centar te skladišta goriva i municije. U Agincima se, po saznanju operativca CIA, “stalno nalazi vojno osoblje zaduženo za održavanje aerodroma” i podređeno je komandi baze u Zalužanima kod Banja Luke.

IZ IZVJEŠTAJA CIA (26. februar 1960)

Američka obavještajna agencija je, takođe, na području Dubice u februaru 1960. locirala “postolja lansirnih rampi za sovjetske projektile M1, dometa 800 kilometara”. Po navodima CIA, prve rampe tog tipa u Jugoslaviji postavljene su u novembru 1955. kod Vareša. Ispod betonskog postolja, stoji u izvještaju od 26. februara 1960, nalazi se podzemno skladište koje obično može da primi tri projektila, a odjeljenju od 7 obučenih vojnika potrebno je 6-8 sati da sastave kompletnu konstrukciju neophodnu za lansiranje. U izvještaju napominju da se četiri takva postolja, na razmaku od 10 do 15 metara, nalaze “12-13 kilometara daleko od Bosanske Dubice”, u pravcu sela Dvorište, sa desne strane puta. Osim kod Dubice i Vareša, ovi objekti su se te zime 1960. nalazili i kod Han Pijeska, Skoplja, Viteza, Samobora, Kosovske Mitrovice i Ljubljane, kao i na planini Rudnik, tvrdi se u izvještaju CIA.

Ozren RADULOVIĆ

Komentariši

Upišite vaše podatke ispod ili kliknite na jednu od ikona da se prijavite:

WordPress.com logo

You are commenting using your WordPress.com account. Odjava /  Promijeni )

Google photo

You are commenting using your Google account. Odjava /  Promijeni )

Twitter slika

You are commenting using your Twitter account. Odjava /  Promijeni )

Facebook fotografija

You are commenting using your Facebook account. Odjava /  Promijeni )

Povezivanje na %s