Vremeplov: 27. avgust 1939.

Tog se vikenda učinilo da je pronađeno rješenje za političku krizu koja je godinama potresala Jugoslaviju. Na Bledu je potpisan sporazum CVETKOVIĆ-MAČEK, a dnevni listovi su u nedjelju 27. avgusta detaljno pisali o budućem uređenju države i novoj vladi. Uspostavljena je Banovina Hrvatska, a za prvog bana postavljen je IVAN ŠUBAŠIĆ (1892-1955). Prvi ban Hrvatske u izjavi za jugoslovenske medije kaže da “dršće pred zadatkom koji mu se nameće”.

““Snagu mi uliva nepokolebiva vjera u silu i moć hrvatskog naroda, a kojom konstruktivnom silom i moći, uz Božiju pomoć, polazi u novo razdoblje svoga političkog i slobodnog života”.

DRAGIŠA CVETKOVIĆ (1893-1969) na Bled je stigao prvim jutarnjim brzim vozom “kojem su priključena dvoja salonska kola”. S njim je doputovao i general MILAN NEDIĆ (1877-1946), koji će kasnije postati predsjednik marionetske vlade tokom njemačke okupacije Jugoslavije. U istom vozu, ali u drugom vagonu, bio je i VLATKO MAČEK (1879-1964), vođa Hrvatske seljačke stranke. Po pisanju beogradske Politike, prije postizanja sporazuma, Cvetković i Maček sastali su se 18 puta, a njihovi razgovori trajali su oko 60 časova.

U Evropi se sa velikom neizvjesnošću čekaju rezultati pregovora o “rješenju pitanja Poljske” i najavljuje mogući “obrt ka smirenju”. NEVIL HENDERSON (1882-1942), već teško bolesni britanski ambasador u Berlinu (prije toga diplomata u Jugoslaviji), njemačkim avionom leti za London i nosi tamošnjoj vladi posljednju Hitlerovu ponudu. Tračak nade ukazuje se nad starim kontinentom. Izvještač Politike piše da njegov prijedlog “možda nije neprihvatljiv za Englesku”. Iz Berlina stiže i vijest da njemački kancelar “do kasno u noć boravi u Rajhs-kancelariji sa najbližim saradnicima”. Samo četiri dana kasnije napadom Vermahta na Poljsku započeće Drugi svjetski rat.

Beogradski list tog je dana objavio i reportažu sa periferije Novog Pazara, gdje se nalazi “jedno od najstarijih grobalja u državi”. Tu je i grob zloglasnog “troglavog Arapina”, tamnoputog nasilnika iz narodne poezije koji otima nevjeste.

“Na tom grobu sujeverni svet svake godine na Đurđevdan zakolje mlado jagnje ili pticu, uveren da će to sprečiti njegov povratak iz smrti”.

Utakmicom Jedinstva i sarajevske Slavije u Beogradu je u 16:30 započela nova sezona državnog prvenstva u fudbalu. U beogradskom timu po prvi put je zaigrao ALEKSANDAR TIRNANIĆ TIRKE (1910-1992), slavno desno krilo BSK-a i reprezentacije (učesnik prvog svjetskog prvenstva u Montevideu), kao i poslijeratni selektor Jugoslavije.

ALEKSANDAR TIRNANIĆ

U bioskopu Union publika je mogla da uživa uz “ljubimče celog sveta – slatku malu” ŠIRLI TEMPL (1928-2014) i film “prepun komike, smeha, zabave i veselja” Smešak sreće. Jedanaestogodišnja Templ u to je vrijeme bila plaćena 2.500 dolara sedmično (prosječan automobil 1939. godine koštao je 750 dolara).

U malim oglasima tih mjeseci primjetna je potražnja za časovima njemačkog jezika i daktilografije, a Jugoslovenima je po cijeni od 115 dinara nuđeno “čudo moderne tehnike – višebojna automatska olovka”. SPIRA CRNOMARKOVIĆ se požalio da je na Zelenom vencu izgubio novčanik sa dokumentima pa pošto je “siromah nosač” moli poštenog nalazača da mu se javi. Sreću je tražila “otmena gospođica, stara 40 godina”.

“Vrlo simpatična pojava, čestita, želi udaju za starijeg gospodina, državnog činovnika ili penzionera koji vole miran i porodičan život. Miraz sto hiljada u gotovom. Izvanredna prilika”.

S druge strane, za gospođu iz Leskovca sreći je očito došao kraj. MIRA STANKOVIĆ izvjestila je rođake i poznanike da je otišla od svog muža BOŠKA ŽIVKOVIĆA, trgovca. “Njegove dugove ne priznajem i povešću brakorazvodnu parnicu”, poručuje ona.