Svjetlost u Alpima

Kada je papa FRANJO u junu 2015. zatražio oprost od valdežana, milioni širom svijeta po prvi put su čuli za tu malu vjersku grupu nastalu u 12. vijeku, uz katare najznačajniji “jeretički pokret” srednjeg vijeka.

U ime Katoličke crkve, molim vas za oprost za nehrišćansko, pa čak i neljudsko držanje i ponašanje koje smo kroz istoriju imali prema vama. U ime Isusa Hrista, oprostite nam – kazao je papa okupljenima u torinskoj Valdeškoj crkvi.

Bio je to istorijski trenutak. Od 1184. godine kada je papa LUCIJE III izopštio valdežane, Franjo je prvi poglavar rimokatolika koji je uopšte zakoračio u crkvu valdeških protestanata. Nakon vijekova progona, konačno je stigla blaga riječ.

Bogati trgovac PETER WALDO oko 1170. godine zaprepastio je građane Liona kada je odlučio da svoj novac razdijeli siromasima. Obučen u rite, propovijedao je jednostavnost i skromnost i osuđivao rasipništvo klera.

Vremenom je oko sebe okupljao sve više istomišljenika i njegov pokret postao je poznat pod imenom Lionski siromasi. Reakcija Vatikana bila je očekivana. Treći lateranski sabor koji je u martu 1179. sazvao papa ALEKSANDAR III osudio je Waldove ideje, a pet godina docnije on i njegove pristalice izopšteni su iz crkve i protjerani iz Liona. No, skromni propovednici ne odustaju. Putuju od grada do grada i u tajnosti se susreću sa sve većim brojem pristalica u Francuskoj, Njemačkoj, Švicarskoj i Italiji. Odbacuju papu, protive se prolivanju krvi i svakom obliku trgovine kako bi se spriječilo laganje i varanje.

Waldo umire, vjerovatno u Njemačkoj oko 1204. godine, ali njegovi sljedbenici pod geslom Lux lucet in tenebris (Svjetlo u tami) nastavljaju misiju. Brojnost “jeretika” sve više zabrinjava Vatikan i u drugoj deceniji 13. vijeka započinje doba terora koje će gotovo posve uništiti Lionske siromahe. Godine 1211. više od 80 valdežana spaljeno je u Strazburu, a narednih godina lomače se pale širom Evrope.

Papa INOĆENTIJE VIII 1487. izdaje bulu kojom traži potpuno uništenje jeretika što dovodi do pravog “krstaškog rata” na tlu današnje Francuske i Italije. Progonjeni valdežani sve više se povlače u udaljena planinska sela.

Početak 16. vijeka donosi im tračak nade. MARTIN LUTER 1517. objavljuje čuvenih 95 teza i izaziva vjerski (i politički) zemljotres. Valdežani, preteče reformacije, sada se širom Evrope, gdje god je to moguće, priključuju novim crkvama. No, mala “jeretička grupacija” u Provansi navlači na sebe bijes vlasti i crkve. Kralj FRANSOA I u januaru 1545. naređuje napad na valdežansku enklavu Merindol. U masakru koji je uslijedio ubijeno je više stotina ili čak hiljada valdežana.

MASAKR U MERINDOLU

Progon je nastavljen i u 17. vijeku. U januaru 1655. valdežanima u Pijemontu naloženo je da se vrate u okrilje katoličke crkve ili da napuste svoja imanja. Kako su se “jeretici” oglušili o ovaj zahtjev, u aprilu te godine započeo je novi masakr. Svjedoci su opisali nebrojena zvjerstva nad ženama, djecom i starcima koja su počinili vojnici pod komandom Markiza od Pianeza. “Pijemontski Uskrs” doveo je i do masovnog egzodusa valdežana u planine te diplomatske reakcije protestantskih zemalja. I u narednih 200 godina, ovi će hrišćani, bez većeg uspjeha, oružjem biti prisiljavani da prihvate katoličko učenje. Tek će im Francuska revolucija i zakoni iz sredine 19. vijeka osigurati vjerska i građanska prava.

Valdežanska crkva u Italiji danas ima manje od 5o hiljada članova (nekoliko hiljada njih je u Urugvaju, Argentini i SAD), ali čak 600 hiljada Italijana svojim prilozima pomaže njihove humanitarne akcije. Njihovo svjetlo i daje traje.

Komentariši

Upišite vaše podatke ispod ili kliknite na jednu od ikona da se prijavite:

WordPress.com logo

You are commenting using your WordPress.com account. Odjava /  Promijeni )

Google photo

You are commenting using your Google account. Odjava /  Promijeni )

Twitter slika

You are commenting using your Twitter account. Odjava /  Promijeni )

Facebook fotografija

You are commenting using your Facebook account. Odjava /  Promijeni )

Povezivanje na %s